Altın kaplama mikron hesabı nasıl yapılır?

Altın kaplama mikron hesabı, kaplanan yüzey alanının (cm²) kaplama kalınlığıyla (µm) ve altının yoğunluğundan gelen 19,32 × 10⁻⁴ katsayısıyla çarpılmasıyla yapılır. Sonuç, parçaya çöken altının gram cinsinden teorik ağırlığıdır. Bu değer, %68,2 altın oranı için 0,682’ye bölündüğünde gereken potasyum altın siyanür miktarı bulunur; kayıplar ayrıca eklenir.

Mantık basittir: kaplama, yüzeyi saran çok ince bir altın tabakasıdır ve bu tabakanın hacmi alan × kalınlık kadardır. Altının yoğunluğu 19,32 g/cm³ olduğundan hacim doğrudan grama dönüşür.

10⁻⁴ çarpanı, mikronu santimetreye çevirmekten gelir (1 µm = 0,0001 cm). İkinci satırdaki 0,682, Erkim Kimya’nın potasyum altın siyanür ürünündeki garanti altın oranıdır (%68,2). Altın ile PAC arasındaki dönüşümün ayrıntısı için 1 gram altın için kaç gram potasyum altın siyanür gerekir yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi uygulamada kaç mikron altın kaplama yapılır?

Altın kaplama kalınlığı kullanım amacına göre seçilir: renk vermek için yapılan flaş kaplamalar yaklaşık 0,05–0,2 mikron, dekoratif takı kaplamaları yaklaşık 0,2–1 mikron, daha dayanıklı kalın kaplamalar ise yaklaşık 1–3 mikron aralığındadır. Vermeil ürünler için bazı pazarlarda en az 2,5 mikron şartı aranır.

Bu aralıklar sektörde yaygın görülen genel değerlerdir; müşteri şartnamesi veya standart varsa her zaman o esas alınır. Vermeil şartı ülkeden ülkeye değiştiği için ihracat yapan atölyelerin hedef pazarın kuralını ayrıca teyit etmesi gerekir. Kuyumculukta kullanılan diğer kimyasallar hakkında genel bilgi için kuyumculukta kullanılan değerli metal kimyasalları yazımızı okuyabilirsiniz.

Bir yüzük veya bir parti küpe için ne kadar altın gerekir?

Altın kaplamada tek bir takı parçasına harcanan altın miligramlar düzeyindedir. Yaklaşık 5 cm² yüzeyli bir yüzüğü 0,5 mikron kaplamak teorik olarak 4,83 mg altın gerektirir. Her biri 2 cm² olan 1.000 adet küpeyi 0,2 mikron kaplamak ise yaklaşık 0,773 g altın ve 1,13 g potasyum altın siyanür gerektirir.

Alan hesabında parçanın yalnızca görünen yüzünü değil, iç yüzeyleri, delikleri ve kaplanan tüm kenarları da dahil edin. Karmaşık geometrilerde alanı tahmin etmek yerine aşağıda anlatılan tartım yöntemiyle gerçek tüketimi ölçmek daha güvenilirdir.

Gerçek altın tüketimi neden teorik hesaptan fazladır?

Altın kaplamada gerçek altın tüketimi teorik hesaptan fazladır, çünkü banyodan çıkan altının bir kısmı parçaların hedeflenen yüzeyine çökmez. Sürüklenme ile durulama suyuna geçen çözelti, askıların iletken kısımlarının kaplanması ve kenarlarda kalınlığın artması, teorik formülün hesaba katmadığı başlıca kayıp kaynaklarıdır. Bu kayıplar her hatta ayrıca ölçülmelidir.

• Sürüklenme (drag-out): Parçalar ve askılar banyodan çıkarken üzerlerinde taşıdıkları çözeltiyle birlikte altını da dışarı taşır. Durulama suyunda biriken bu altın, geri kazanılmadığı sürece kayıptır.
• Askı ve raf kaplaması: Parçaları tutan askıların iletken kısımları da kaplanır. Askı yalıtımı yıprandıkça bu kayıp artar.
• Kenar etkisi ve kalınlık dağılımı: Akım, kenar ve sivri uçlarda yoğunlaşır. Bu bölgeler hedeften kalın kaplanır; girintilerde istenen minimum kalınlığı tutturmak için ortalama kalınlık hedefin üzerine çıkar.
• Analiz ve numune kayıpları: Küçük olsa da düzenli analizler ve deneme parçaları toplam tüketime eklenir.

Bu kayıpların büyüklüğü hattan hatta çok değişir; tek bir genel “kayıp oranı” vermek yanıltıcı olur. Durulama sularındaki altını geri kazanmak, gerçek maliyeti düşürmenin en etkili yollarından biridir.

Akım verimi harcanan altın miktarını değiştirir mi?

Akım verimi harcanan altın miktarını değiştirmez; kaplama süresini ve enerji tüketimini etkiler. Verim düşük olduğunda aynı kalınlığa ulaşmak için daha uzun süre veya daha fazla elektrik gerekir. Parçaya çöken altın miktarı ise yine yüzey alanı, kalınlık ve altının yoğunluğuyla belirlenir.

Akım verimi, redresörden geçen akımın ne kadarının altın çöktürmeye, ne kadarının hidrojen oluşumu gibi yan tepkimelere harcandığını gösterir. Altın tüketimini belirleyen esas unsurlar, yüzeye çöken altın ile sürüklenme kayıplarıdır. Bu nedenle maliyet hesabında verimden çok kalınlık ve kayıp kontrolüne odaklanmak gerekir.

Altın kaplama kalınlığı nasıl ölçülür?

Altın kaplama kalınlığı pratikte iki yöntemle ölçülür: kaplama öncesi ve sonrası tartım farkından ortalama kalınlığın hesaplanması ve XRF cihazıyla belirli noktalarda tahribatsız ölçüm yapılması. Tartım yöntemi parti ortalamasını verir; XRF ise kenar ile düz yüzey arasındaki kalınlık farkını gösterir ve şartname uyumunu belgelemeye yarar.

• Tartım farkı: Parça veya parti, kaplama öncesinde ve sonrasında hassas terazide tartılır. Aradaki fark çöken altının ağırlığıdır. Bu değer alana ve 19,32 g/cm³ yoğunluğa bölünerek ortalama kalınlık bulunur.
• XRF ölçümü: XRF cihazı, kaplamayı bozmadan belirli bir noktadaki kalınlığı ölçer. Şartname uyumunu belgelemek için kullanılır.

Kendi hattınızda gerçek altın tüketimini nasıl ölçersiniz?

Altın kaplama hattında gerçek tüketim, teorik hesap ile ölçülen değerin karşılaştırılmasıyla bulunur. Deneme partisi tartılır, kaplama öncesi ve sonrası banyo analiz edilir, banyodan eksilen altın ile parçalara çöken altın arasındaki fark kayıp oranını verir. Bu oran sonraki sipariş ve maliyet hesaplarında kullanılır.

1. 01Tipik bir parçanın yüzey alanını hesaplayın veya üretici çiziminden alın.
2. 02Hedef kalınlığı müşteri şartnamesinden veya kalite standardınızdan belirleyin.
3. 03Formülle teorik altın ve potasyum altın siyanür ihtiyacını hesaplayın.
4. 04Bir deneme partisini kaplama öncesi ve sonrası tartın; XRF varsa birkaç noktadan ölçüm alın.
5. 05Partiden önce ve sonra banyo analizi yaparak banyodan eksilen toplam altını bulun.
6. 06Banyodan eksilen altın ile parçalara çöken altını karşılaştırarak kayıp oranınızı hesaplayın.
7. 07Bu oranı sonraki siparişlerin ve maliyet tekliflerinin hesabında kullanın; dönem dönem yeniden ölçün.

Bu yazıda geçen kavramlar ne anlama geliyor?

Mikron (µm)

Mikron, milimetrenin binde birine eşit uzunluk birimidir ve kaplama kalınlığını ifade etmek için kullanılır. Resmi adı mikrometredir.

Flaş kaplama

Flaş kaplama, genellikle renk vermek amacıyla kısa sürede uygulanan çok ince altın kaplamadır. İngilizce “flash” kelimesi burada “çok kısa süreli” anlamında kullanılır.

Vermeil

Vermeil, gümüş taban üzerine belirli bir minimum kalınlıkta yapılan altın kaplamadır. Asgari kalınlık şartı pazara göre değişir.

Sürüklenme (drag-out)

Sürüklenme, parçalar ve askılar banyodan çıkarken yüzeylerinde taşıdıkları çözeltiyle banyodan dışarı metal kaybıdır. İngilizcede “drag-out” olarak geçer.

XRF (X-ışını floresans)

XRF, malzemeye X-ışını gönderip yayılan ikincil ışımayı ölçerek kaplama kalınlığını ve bileşimini tahribatsız belirleyen ölçüm yöntemidir. Kısaltma İngilizce “X-Ray Fluorescence” ifadesinden gelir.

Konuyu tamamlayan içerikler

Bu içerik genel teknik bilgilendirme amaçlıdır. Proses parametreleri ve güvenli kullanım için ürünün Güvenlik Bilgi Formu’nu ve proses sağlayıcınızın teknik föyünü esas alın.