En sık görülen altın kaplama hataları ve olası nedenleri nelerdir?

En sık görülen altın kaplama hataları renk kızarması, matlık ve yanma, sonradan kararma, kabarma ve soyulma ile aynı partideki parçalar arasında renk farkıdır. Altın kaplama hatalarının olası nedenleri yüzey hazırlığı, banyo kontaminasyonu, altın içeriği, akım yoğunluğu, sıcaklık ve karıştırma başlıkları altında toplanır.

Aşağıdaki tablo, her belirti için olası nedenleri ve ilk bakılması gereken noktaları özetler. Bir belirtinin birden fazla nedeni olabilir; tablo bir teşhis listesi değil, kontrol başlangıcıdır.

Altın kaplama rengi neden kızarır veya koyulaşır?

Altın kaplama rengi çoğunlukla banyoya karışan bakır gibi yabancı metaller veya banyodaki altın içeriğinin düşmesi nedeniyle kızarır. Pirinç ya da bakır esaslı parçalar banyoya düştüğünde bakır zamanla birikir ve altınla birlikte çökerek rengi kırmızıya kaydırır. Yanlış akım yoğunluğu da altın kaplamanın tonunu değiştirebilir.

Yetersiz kaplanmış alt yüzeylerin banyoda çözünmesi de bakır birikimine katkıda bulunur. İlk adım, banyonun hem altın hem de yabancı metal açısından analiz edilmesidir. Banyoya düşmüş parça varsa hemen çıkarılmalıdır; aynı banyonun farklı akım ayarlarında farklı ton verebileceği de unutulmamalıdır.

Altın kaplama neden matlaşır veya yanar?

Altın kaplamada matlık ve yanma en sık, akım yoğunluğunun parça yüzeyi için fazla yüksek olmasından kaynaklanır. Yanma, özellikle kenar ve uçlarda görülen pütürlü, koyu ve tozumsu bir kaplamadır. Düşük altın içeriği, uygun aralığın dışındaki sıcaklık ve yetersiz karıştırma da altın kaplamanın matlaşmasına yol açar.

Akım yoğunluğu, toplam akımın kaplanan alana bölünmesiyle bulunur; parti alanı değiştiği halde redresör ayarı değiştirilmezse sorun ortaya çıkar. Düşük altın, sıcaklık sapması ve zayıf karıştırma ise yüzeydeki altın beslemesini azaltır. Akım, sıcaklık ve karıştırma için doğru aralıklar proses sağlayıcınızın teknik föyünde yer alır.

Altın kaplama sonradan neden kararır veya lekelenir?

Altın kaplama sonradan genellikle çok ince ve gözenekli olduğu için kararır. Altının kendisi kolay kararmaz; ancak ince kaplamadaki mikroskobik gözeneklerden alt metal hava ve nemle temas ederek oksitlenir. Alt metalin altın tabakasına doğru difüzyonu ile yetersiz durulama ve kurutma da altın kaplamada lekelenmenin yaygın nedenleridir.

Bu yüzden altın ile taban metal arasına uygulanan nikel veya paladyum ara kat önemlidir; ara kat, alt metalin altın tabakasına geçmesini yavaşlatan bir bariyer görevi görür. Yüzeyde kalan banyo artıkları ve tam yapılmayan kurutma da zamanla leke olarak ortaya çıkar. Uygulamaya göre kalınlık seçimi için altın kaplama mikron hesabı yazımıza bakabilirsiniz.

Altın kaplama neden kabarır veya soyulur?

Altın kaplamanın kabarması ve soyulması neredeyse her zaman yüzey hazırlığındaki bir eksiklikten kaynaklanır. Yüzeyde kalan yağ, cila artığı veya ince oksit tabakası, kaplamanın taban metale tutunmasını engeller. Yağ alma ve aktivasyon banyolarının zayıflaması ya da katlar arasında parçanın kuruması altın kaplamada soyulmaya yol açar.

Basit bir kontrol olarak su kırılma testi kullanılabilir: temiz yüzeyde su kesintisiz bir film oluşturur, yağlı yüzeyde ise damlacıklara ayrılır. Katlar arasında parçanın uzun süre bekletilmesi de tutunmayı zayıflatır. Yüzey hazırlığıyla ilgili genel ilkeleri PAC kaplama banyosu hazırlarken nelere dikkat edilmeli yazımızda ele aldık.

Aynı partideki parçalar neden farklı renkte çıkar?

Altın kaplamada aynı partideki parçaların farklı renkte çıkması genellikle akımın parçalara eşit dağılmamasından kaynaklanır. Askının kenarındaki parçalar ortadakilere göre daha fazla akım alır, anoda yakın parçalar daha hızlı kaplanır. Zayıf veya kirli kontak noktaları ve yetersiz karıştırma da parçalar arasındaki renk farkını artırır.

Parçaların birbirini gölgelemeyecek şekilde dizilmesi, anot–katot mesafesinin dengelenmesi, kontakların düzenli temizlenmesi ve banyonun sürekli karıştırılması bu farkı azaltır.

Altın kaplama hatası çıktığında hangi sırayla kontrol yapılmalı?

Altın kaplama hatası çıktığında kontrol, en kolay ve en sık neden olan noktalardan başlayıp banyo kimyasına doğru ilerlemelidir. Önce son değişiklik not edilir, ardından redresör ve kontaklar, sıcaklık ve karıştırma, ön işlem banyoları, tanka düşen parçalar ve son olarak banyonun altın ve yabancı metal analizi kontrol edilir.

1. 01Hatanın ne zaman başladığını ve son değişikliği not edin (yeni parti, yeni parça tipi, takviye, bakım).
2. 02Redresör ayarını, kontakları ve akım yoğunluğu hesabını kontrol edin.
3. 03Banyo sıcaklığını ve karıştırma düzenini teknik föydeki aralıkla karşılaştırın.
4. 04Ön işlem banyolarını (yağ alma, aktivasyon) ve durulama sularını gözden geçirin.
5. 05Banyo tankında düşmüş parça olup olmadığına bakın.
6. 06Banyonun altın içeriğini ve yabancı metalleri analiz ettirin; gerekirse altını hesaplı olarak takviye edin.
7. 07Ara kat ve son durulama–kurutma adımlarını kontrol edin.
8. 08Değişiklikleri tek tek yapın ve her birinin etkisini bir deneme parçasıyla doğrulayın.

Altın takviyesi gerekiyorsa eklenecek miktarı tahminle değil, analiz sonucuyla hesaplayın; yöntemi 1 gram altın için kaç gram potasyum altın siyanür gerekir yazımızda anlattık.

Hammadde saflığı kaplama hatalarını nasıl etkiler?

Hammadde saflığı altın kaplama kalitesini doğrudan etkiler, çünkü potasyum altın siyanürdeki safsızlıklar her takviyeyle banyoya biraz daha eklenir ve zamanla birikir. Biriken safsızlıklar renk, parlaklık ve banyo ömrü üzerinde etkili olur. Altın oranı ve safsızlık değerleri, partiye ait CoA belgesiyle doğrulanabilir.

Erkim Kimya’nın potasyum altın siyanür ürününde garanti altın oranı %68,2’dir; CoA talep üzerine sağlanır. Bu konunun ayrıntısı için sertifikalı kimyasal tedarikinin önemi yazımızı okuyabilir, kalite belgelerini Sertifikalar sayfasında inceleyebilirsiniz.

Altın kaplama banyosu ne zaman yenilenmelidir?

Altın kaplama banyosu, düzeltme adımlarına rağmen kalite tutarlı biçimde geri gelmiyorsa yenilenmelidir. Yabancı metal birikiminin önerilen sınırları aşması, doğru takviye ve ayarlara rağmen rengin düzelmemesi, kontrol edilemeyen bulanıklık veya çökelti oluşması banyo yenileme ihtiyacının tipik işaretleridir. Uzun kullanımla yan ürünlerin birikmesi de performansı kalıcı olarak düşürebilir.

Yenilenen banyonun içindeki altın değerlidir; eski banyo ve durulama suları dökülmemeli, lisanslı atık bertaraf veya geri kazanım firmasına yerel mevzuata uygun şekilde teslim edilmelidir.

Bu yazıda geçen kavramlar ne anlama geliyor?

Kontaminasyon

Kontaminasyon, kaplama banyosuna bakır, demir veya organik maddeler gibi istenmeyen yabancı maddelerin karışmasıdır. Biriken kontaminasyon renk ve kaplama kalitesini bozar.

Akım yoğunluğu

Akım yoğunluğu, redresörden verilen toplam akımın kaplanan yüzey alanına bölünmesiyle bulunan değerdir. Genellikle amper/dm² (A/dm²) birimiyle ifade edilir.

Yanma (burning)

Yanma, aşırı akım yoğunluğu nedeniyle özellikle kenar ve uçlarda oluşan pütürlü, koyu ve tozumsu kaplama kusurudur. İngilizcede “burning” olarak geçer.

Difüzyon

Difüzyon, atomların bir katmandan diğerine zamanla yavaşça geçmesidir. Altın kaplamada alt metal atomlarının yüzeye doğru ilerleyerek rengi bozması bu yolla olur.

Aktivasyon

Aktivasyon, yağ alma sonrasında metal yüzeyindeki ince oksit tabakasının uzaklaştırılarak yüzeyin kaplamaya hazır hale getirilmesidir.

CoA (Certificate of Analysis – Analiz Sertifikası)

CoA, teslim edilen ürün partisinin analiz değerlerini gösteren kalite belgesidir. Potasyum altın siyanürde altın oranının partiye göre doğrulanmasını sağlar.

Konuyu tamamlayan içerikler

Bu içerik genel teknik bilgilendirme amaçlıdır. Proses parametreleri ve güvenli kullanım için ürünün Güvenlik Bilgi Formu’nu ve proses sağlayıcınızın teknik föyünü esas alın.