Erkim Kimya · Teknik Bilgi Dosyası / Endüstriyel Kaplama

Sert altın ve yumuşak altın kaplama farkı: Hangi uygulamada hangisi?

Elektronik ve konnektör üretiminde “altın kaplama” tek bir işlem değildir. Aşınmaya dayanması gereken bir kontak ile tel bağlanacak bir yüzey, birbirinden farklı altın kaplama türleri ister. Bu rehber, sert ve yumuşak altın kaplamanın farklarını, tipik kullanım alanlarını ve her iki süreçte altın kaynağı olan potasyum altın siyanürün kalitesinin neden önemli olduğunu anlatır.

Hazırlayan: Erkim Kimya Teknik Ekibi · Son güncelleme: 26 Ekim 2026 · Okuma süresi: yaklaşık 9 dakika

Kısa cevap

Sert altın kaplama, az miktarda kobalt veya nikel (yaklaşık %0,1–0,3) ile alaşımlanmış, yaklaşık 120–200 HK sertlikte bir kaplamadır ve konnektör, PCB kenar kontakları gibi sürtünen yüzeylerde aşınma direnci için kullanılır. Yumuşak altın kaplama ise ≥%99,9 saflıkta, yaklaşık 60–90 HK sertlikte saf altındır; tel bağlama, yarı iletken ve lehimlenebilir yüzeylerde tercih edilir. Her iki elektrolitik banyo türünde de altın kaynağı genellikle potasyum altın siyanürdür.

Öne çıkanlar

  • Sert altın kaplama yaklaşık %0,1–0,3 kobalt veya nikel içerir ve sertliği yaklaşık 120–200 HK aralığındadır.
  • Yumuşak altın kaplama ≥%99,9 saflıktadır ve sertliği yaklaşık 60–90 HK aralığındadır.
  • Sert altın kaplama konnektörlerde, PCB kenar kontaklarında ve anahtar kontaklarında aşınma direnci için kullanılır.
  • Yumuşak altın kaplama tel bağlama (wire bonding), yarı iletken ve lehimlenebilir yüzeyler için tercih edilir.
  • ASTM B488 ve MIL-G-45204, elektrolitik altın kaplama için yaygın olarak başvurulan iki standarttır.

Sert altın kaplama nedir?

Sert altın kaplama, elektrolitik banyoda altınla birlikte az miktarda kobalt veya nikel çöktürülerek elde edilen alaşımlı altın kaplamadır. Alaşım elementi oranı yaklaşık %0,1–0,3 düzeyindedir ve kaplamanın sertliğini yaklaşık 120–200 HK aralığına çıkarır. Sert altın kaplama, tekrar tekrar takılıp çıkarılan kontaklarda aşınma direnci sağlar.

Sektörde İngilizce adıyla “hard gold” olarak da anılır. Alaşım elementinin küçük oranı, altının iletkenliğini ve korozyon direncini büyük ölçüde korurken kristal yapıyı inceltir; bu da yüzeyin sürtünmeye karşı daha dayanıklı olmasını sağlar. Kobaltlı sert altın elektronik kontaklarda en yaygın türdür; nikelli türler de kullanılır. Hangi alaşımın ve hangi oranın seçileceği, müşteri şartnamesine ve kullanılan banyo sistemine bağlıdır.

Yumuşak altın kaplama nedir?

Yumuşak altın kaplama, alaşım elementi içermeyen, ≥%99,9 saflıkta saf altın kaplamadır. Sertliği yaklaşık 60–90 HK aralığındadır. Yumuşak altın kaplama, saf altının iyi bağlanabilirliği ve lehimlenebilirliği nedeniyle tel bağlama, yarı iletken paketleme ve lehimlenecek yüzeyler gibi uygulamalarda tercih edilir. Sürtünen kontaklarda ise hızlı aşınabilir.

İngilizcede “soft gold” veya “pure gold” olarak geçer. Saf altının yumuşaklığı, ince altın veya alüminyum tellerin ısı, basınç ve ultrasonik enerjiyle yüzeye bağlanmasını kolaylaştırır. Aynı yumuşaklık, sürekli sürtünmeye maruz kalan kontaklarda ise dezavantajdır; yumuşak altın bu tür yerlerde hızlı aşınabilir ve soğuk kaynak eğilimi gösterebilir.

Sert altın ve yumuşak altın kaplama arasındaki farklar nelerdir?

Sert altın ve yumuşak altın kaplama arasındaki temel farklar alaşım içeriği, sertlik ve kullanım amacıdır. Sert altın kobalt veya nikel içerir, daha serttir ve aşınmaya dayanıklıdır. Yumuşak altın saf altındır, daha yumuşaktır ve bağlanabilirlik ile lehimlenebilirlik gerektiren yüzeyler için uygundur.

ÖzellikSert altın kaplamaYumuşak altın kaplama
Alaşım elementiKobalt (Co) veya nikel (Ni), yaklaşık %0,1–0,3Yok; ≥%99,9 saf altın
SertlikYaklaşık 120–200 HKYaklaşık 60–90 HK
Tipik kullanımKonnektör, PCB kenar kontakları, anahtar ve röle kontaklarıTel bağlama, yarı iletken, lehimlenebilir yüzeyler
AvantajAşınma direnci, çok sayıda takma-çıkarma döngüsüBağlanabilirlik, lehimlenebilirlik, yüksek saflık
DikkatTel bağlama ve lehim için genellikle uygun değildir; alaşım oranı kontrol edilmelidirSürtünen kontaklarda hızlı aşınabilir; banyo saflığı kritiktir

Her iki kaplama türünde de altının altına genellikle nikel ara kat uygulanır. Nikel, taban metalin (çoğunlukla bakır) altın tabakasına difüzyonunu yavaşlatır ve sert altın uygulamalarında mekanik destek sağlar.

Sert altın kaplama hangi uygulamalarda kullanılır?

Sert altın kaplama, tekrarlı temas ve sürtünmeye maruz kalan elektrik kontaklarında kullanılır. Başlıca uygulamaları konnektör pinleri ve soketleri, PCB kenar kontakları (gold finger), anahtar ve röle kontaklarıdır. Sert altın kaplama bu yüzeylerde düşük ve kararlı temas direncini çok sayıda takma-çıkarma döngüsü boyunca korur.

  • Konnektörler: Takılıp çıkarılan pin ve soketlerde aşınmayı azaltır.
  • PCB kenar kontakları (gold finger): Kartın yuvaya takılan kenarındaki kontak şeritleri.
  • Anahtar ve röle kontakları: Sık açılıp kapanan kontaklarda temas güvenilirliği sağlar.

Savunma ve havacılık yan sanayiinde bu parçalar genellikle belirli bir standarda veya müşteri şartnamesine göre kaplanır. Altın kaplamanın elektronikteki genel kullanım alanları için potasyum altın siyanür komplekslerinin önemi ve kullanım alanları yazımıza bakabilirsiniz.

Yumuşak altın kaplama hangi uygulamalarda kullanılır?

Yumuşak altın kaplama, yüksek saflık, bağlanabilirlik ve lehimlenebilirlik gerektiren elektronik yüzeylerde kullanılır. Başlıca uygulamaları tel bağlama (wire bonding) yapılan pad’ler, yarı iletken ve mikroelektronik paketleme ile lehimlenecek bağlantı yüzeyleridir. Yumuşak altın kaplama, ince tellerin güvenilir biçimde bağlanmasını ve bağlantı yüzeyinin oksitlenmeden kalmasını sağlar.

  • Tel bağlama (wire bonding): Çip ile paket arasındaki ince tellerin bağlandığı yüzeyler.
  • Yarı iletken ve mikroelektronik: Saflığın ve yüzey kalitesinin kritik olduğu paketleme uygulamaları.
  • Lehimlenebilir yüzeyler: Oksitlenmeyen, lehimlenmeye hazır bağlantı noktaları.

Daldırma altın kaplama elektrolitik kaplamadan nasıl ayrılır?

Daldırma altın kaplama, elektrik akımı kullanılmadan, alttaki metal ile altın arasındaki kimyasal yer değiştirme tepkimesiyle oluşan çok ince bir kaplamadır. Elektrolitik sert ve yumuşak altın kaplamadan farklı bir süreçtir. Daldırma altın genellikle nikel üzerine uygulanır ve PCB yüzey kaplamalarında yaygın olarak kullanılır.

İngilizcede “immersion gold” olarak geçer. Kalınlığı sınırlı olduğu için aşınma gerektiren kontaklarda sert altının yerini tutmaz; PCB’lerde daha çok lehimlenebilir ve düz bir yüzey elde etmek için tercih edilir. Bu yazıdaki karşılaştırma, elektrolitik (redresörle akım verilen) altın kaplama banyolarını kapsar.

Potasyum altın siyanür kalitesi endüstriyel hatlar için neden önemlidir?

Potasyum altın siyanür kalitesi endüstriyel hatlar için önemlidir, çünkü hem sert hem yumuşak elektrolitik altın banyolarında altın kaynağı olarak kullanılır ve her takviyede banyoya doğrudan girer. Altın oranındaki sapmalar ve safsızlıklar zamanla birikerek kaplama saflığını, sertliğini, rengini ve parti tutarlılığını etkileyebilir.

Yumuşak altında saflık şartı yüksek olduğu için hammaddedeki yabancı metaller doğrudan risk oluşturur. Sert altında ise alaşım oranı kontrollü biçimde ayarlanır; hammaddeden gelen kontrolsüz bir metal bu dengeyi bozabilir. Endüstriyel alıcılar için kontrol edilmesi gereken başlıklar şunlardır:

  1. 01Altın oranı yazılı olarak belirtilmiş mi? (Erkim Kimya’da %68,2)
  2. 02Her parti için CoA (Analiz Sertifikası) talep edilebiliyor mu?
  3. 03Parti numarası ambalajda ve belgede izlenebilir mi?
  4. 04GBF (Güvenlik Bilgi Formu) ürünle birlikte geliyor mu?
  5. 05Sürekli tedarik ve düzenli sevkiyat planlanabiliyor mu?

Erkim Kimya’nın potasyum altın siyanür ürününde CoA talep üzerine, GBF ise ürünle birlikte sağlanır. Kalite belgelerini Sertifikalar sayfasında inceleyebilir, tüm gram seçeneklerini potasyum altın siyanür ürünleri sayfasında görebilirsiniz. Düzenli ve yüksek hacimli alım planlayan işletmeler için toptan potasyum altın siyanür alımı rehberimiz tedarik sürecini ayrıntılı anlatır.

Altın kaplamada hangi standartlar esas alınır?

Elektrolitik altın kaplamada yaygın olarak başvurulan iki standart ASTM B488 ve MIL-G-45204’tür. Bu standartlar altın kaplamaları saflık, sertlik ve kalınlık gibi özelliklere göre sınıflandırır. Endüstriyel siparişlerde hangi standardın, hangi tip ve sınıfın, hangi minimum kalınlığın uygulanacağı müşteri şartnamesinde belirtilir ve kaplamacı buna uyar.

Bir kaplama işine başlamadan önce şartnamede istenen standardı, kaplama tipini, minimum kalınlığı ve ölçüm yöntemini netleştirmek gerekir. Kalınlığa bağlı altın ihtiyacını hesaplamak için altın kaplama mikron hesabı yazımızdaki formülü kullanabilirsiniz.

Kuyumculukta sert ve yumuşak altın ayrımı yapılır mı?

Kuyumculukta sert ve yumuşak altın ayrımı elektronikteki kadar belirleyici değildir. Takı kaplamalarında öncelik genellikle renk ve görünümdür; bu nedenle atölyeler daha çok dekoratif ve renk banyoları kullanır. Kuyumculukta kullanılan dekoratif banyolarda da altın kaynağı çoğunlukla potasyum altın siyanürdür ve ürünün saflığı renk tutarlılığını etkiler.

Renk banyolarında altına eklenen diğer metaller farklı tonlar elde etmek için kullanılır; bunlar elektronik sert altından farklı bir amaca hizmet eder. Dekoratif kaplamalarda dayanım beklentisi yüksekse kalınlık artırılır. Banyo seçimi ve proses parametreleri için proses sağlayıcınızın teknik föyünü esas alın.

Bu yazıda geçen kavramlar ne anlama geliyor?

HK (Knoop sertliği)
HK, bir malzemenin elmas uçla bırakılan izin boyutuna göre ölçülen Knoop sertlik değeridir. İnce kaplamaların sertliğini ölçmek için kullanılır.
Sert altın (hard gold)
Sert altın, az miktarda kobalt veya nikel ile alaşımlanmış, aşınmaya dayanıklı elektrolitik altın kaplamadır.
Tel bağlama (wire bonding)
Tel bağlama, yarı iletken çip ile paket bacakları arasına ince altın veya alüminyum tellerin ısı, basınç ve ultrasonik enerjiyle bağlanmasıdır. İngilizcede “wire bonding” olarak geçer.
Gold finger (PCB kenar kontağı)
Gold finger, baskılı devre kartının yuvaya takılan kenarındaki altın kaplı kontak şeritleridir. Adı, şeritlerin parmak biçimine benzemesinden gelir.
Daldırma altın (immersion gold)
Daldırma altın, elektrik akımı kullanılmadan kimyasal yer değiştirmeyle oluşan çok ince altın kaplamadır. İngilizcede “immersion gold” olarak geçer.
CoA (Certificate of Analysis – Analiz Sertifikası)
CoA, teslim edilen ürün partisinin analiz değerlerini gösteren kalite belgesidir. Endüstriyel hatlarda parti takibinin temel belgesidir.

Güvenlik notu

Potasyum altın siyanür ve altın kaplama banyoları siyanür içerir, zehirlidir ve yalnızca profesyonel ve endüstriyel kullanım içindir. Asitlerle temas ettiğinde çok zehirli gaz açığa çıkabilir. Uygun kişisel koruyucu donanım kullanın, iyi havalandırılan alanda çalışın ve Güvenlik Bilgi Formu‘ndaki talimatlara uyun.

Konuyu tamamlayan içerikler

Sert ve yumuşak altın kaplama hakkında sık sorulan sorular

Sert altın kaplama ile yumuşak altın kaplama arasındaki fark nedir?

Sert altın kaplama yaklaşık %0,1–0,3 kobalt veya nikel içerir ve yaklaşık 120–200 HK sertliktedir. Yumuşak altın kaplama ≥%99,9 saf altındır ve yaklaşık 60–90 HK sertliktedir.

Konnektörlerde hangi altın kaplama kullanılır?

Takılıp çıkarılan konnektörlerde genellikle sert altın kaplama kullanılır. Kobalt veya nikel alaşımı, kaplamanın tekrarlı sürtünmeye karşı aşınma direncini artırır.

Tel bağlama için neden yumuşak altın tercih edilir?

Saf altının yumuşaklığı ve yüzey temizliği, ince tellerin ısı, basınç ve ultrasonik enerjiyle güvenilir biçimde bağlanmasını kolaylaştırır. Alaşımlı sert altın bu uygulamada genellikle uygun değildir.

Daldırma altın sert altının yerine kullanılabilir mi?

Genellikle kullanılamaz. Daldırma altın akım kullanılmadan oluşan çok ince bir kaplamadır; lehimlenebilir yüzeyler için uygundur, ancak aşınma gerektiren kontaklarda sert altının dayanımını sağlamaz.

Sert ve yumuşak altın banyolarında hangi altın tuzu kullanılır?

Her iki elektrolitik banyo türünde de altın kaynağı genellikle potasyum altın siyanürdür. Bu nedenle ürünün altın oranı ve saflığı, kaplama kalitesini ve parti tutarlılığını doğrudan etkiler.

Altın kaplama için hangi standartlar kullanılır?

Elektrolitik altın kaplamada yaygın olarak ASTM B488 ve MIL-G-45204 standartlarına başvurulur. Uygulanacak tip, sınıf ve kalınlık müşteri şartnamesinde belirtilir.

Kaynaklar

  • Gold plating (Wikipedia, İngilizce): Sert ve yumuşak altın kaplama türleri, elektronik uygulamalar ve nikel ara kat.
  • ASTM B488 (ANSI Webstore, İngilizce): Mühendislik amaçlı elektrolitik altın kaplama standardı.
  • Potassium dicyanoaurate (Wikipedia, İngilizce): Altın banyolarının altın kaynağı olan potasyum altın siyanürün özellikleri.

Endüstriyel tedarik

Kaplama hattınız için PAC, CoA ve düzenli tedarik teklifi alın.

Aylık ihtiyacınızı ve belge beklentinizi WhatsApp’tan yazın; günün altın fiyatına göre teklifinizi iletelim. Stoktaki ürünler aynı gün sigortalı kargoyla gönderilir.

Bu içerik genel teknik bilgilendirme amaçlıdır. Proses parametreleri ve güvenli kullanım için ürünün Güvenlik Bilgi Formu’nu ve proses sağlayıcınızın teknik föyünü esas alın.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir